EGIPT!
Cywilizacja Egiptu należy do najstarszych na świecie. Okres prehistoryczny kończy się około roku 2850 p.n.e., kiedy władca Egiptu, Menes, zjednoczył w jedno państwo Egipt Dolny (tereny delty) i Egipt Górny (Memfis-Syene) ze stolicą w Memfis oraz założył I dynastię. Dzieje starożytnego Egiptu dzielone są na Stare Państwo (ok. 2850-2052 p.n.e. czas budowy piramid w Gizie), Średnie Państwo (2052-1570, okres rozbudowy; reorganizacji i ponownego rozkwitu) i Nowe Państwo (ok. 1574-1085 p.n.e., dalszy rozkwit kraju, rozwój handlu, budowa świątyń w Tebach, obecny Kamak, i w Luksorze oraz nekropolii w Dolinie Królów, a także wzrost potęgi kapłanów, utrata prowincji azjatyckich) oraz Epokę Późną (ok.1085-332 p.n.e., upadek polityczny Egiptu, państwo od 671 p.n.e. pod władzą Asyrii, a następnie, od 525 p.n.e., Persów). W 332 roku p.n.e. Egipt został podbity przez Aleksandra Wielkiego i stał się jedną z prowincji tego władcy. Po jego śmierci powstała tam monarchia hellenistyczna Ptolemeuszów.
Z dynastii Ptolemeuszów wywodziła się królowa Kleopatra VII (69-30 p.n.e.), której rządy były kolejnym pomyślnym okresem w dziejach państwa egipskiego. W 30 roku p.n.e. Egipt stał się prowincją rzymską i był nią aż do 395 roku n.e., kiedy to znalazł się w granicach cesarstwa bizantyjskiego. W roku 641 kraj podbili Arabowie, którzy narzucili islam i rozpoczęli arabizację ludności. Rządziły kolejno dynastie: Omajjadów, Abbasydów, Fatymidów i Mameluków. W 1517 roku państwo zostało podbite przez Turków osmańskich - nastąpił regres w rozwoju gospodarczym i kulturalnym kraju. W roku 1798 Napoleon Bonaparte bezskutecznie próbował opanować Egipt. W roku 1805 gubernatorem osmańskim w Egipcie został Albańczyk Muhammad Ali, który rządził do roku 1849 (założona przez niego dynastia panowała w Egipcie do roku 1952). Uniezależnił kraj od Turcji, przeprowadził reformy administracji, szkolnictwa i armii oraz zmodernizował gospodarkę. W latach 1838-1841 prowadził wojny z Turcją. Lekkomyślna polityka i rozrzutność jego następców spowodowały zadłużenie państwa w bankach francuskich i angielskich. W roku 1869 otwarto Kanał Sueski. Trudności gospodarcze doprowadziły do odsprzedania egipskich udziałów w kanale Anglikom. W roku 1876 doszło do ustanowienia francusko-brytyjskiej kontroli nad finansami kraju. Pięć lat potem (1881) wybuchło powstanie niepodległościowe Urabiego Paszy, krwawo stłumione przez Brytyjczyków w roku 1882. Egipt stał się protektoratem Wielkiej Brytanii. W roku 1922 uzyskał niepodległość jako monarchia konstytucyjna z królem Fuadem I na czele. W roku 1936 na tronie zasiadł syn Fuada I, Faruk. Podczas II wojny światowej Egipt stanowił główną bazę brytyjską. W 1952 roku organizacja Wolnych Oficerów obaliła króla Faruka, a władzę objął generał Muhammad Nagib, który w latach 1953-1954 był prezydentem kraju. W roku 1954 Nagib został obalony przez pułkownika Gamala Abd-el Nasera. Za jego rządów znacjonalizowano Kanał Sueski, co spowodowało nieudaną interwencję Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela, pragnących odzyskać dawne wpływy. Po tzw. wojnie sześciodniowej z Izraelem Egipt utracił Synaj. Następcą Nasera został Anwar es Sadat, który zerwał więzi z ZSRR, a dążył do utrzymania przyjaznych stosunków z Zachodem. W 1979 roku zawarł układ pokojowy z Izraelem (odzyskał Synaj), co spowodowało dziesięcioletnią izolację Egiptu wśród państw arabskich. W roku 1981 zginął w wyniku zamachu. Rządy po nim objął obecny prezydent Hosni Mubarak.
Kultura i sztuka: to przede wszystkim wspaniała architektura piramid, świątyń egipskich i grobowców (a także imponująca rzeźba), pozostająca na usługach władców i religii. W Starym Państwie skodyfikowano tzw. kanon egipski, będący zbiorem zasad kompozycji i proporcji w sztuce i architekturze. Ustalał on sposoby przedstawiania postaci zależnie od przynależności klasowej: w rzeźbie - panującego w postawie siedzącej lub kroczącej, nieodmiennie młodego, urzędników-realistycznie, lud zawsze przy pracy. W malarstwie i płaskorzeźbie głowa i kończyny osoby portretowanej przedstawiano z profilu, a barki i oko - frontalnie. Kompozycja miała układ pasowy. Niezwykłym osiągnięciem cywilizacji egipskiej były hieroglify, czyli pismo ideogaficzno-spółgłoskowe. Rozkwit literatury egipskiej przypada na czasy Średniego Państwa (poezja, pieśni i hymny). Współcześnie najwybitniejszym egipskim literatem jest laureat Nagrody Nobla z roku 1988, Nagib Mahfuz.
Atrakcyjne miejsca: główną atrakcją Egiptu są piramidy z okresu Starego Państwa: najstarsza, schodkowa - Dżosera w Sakkarze, tzw. łamana króla Snofru w Duhszur oraz Cheopsa (największa), Chefrena i Mykerinosa, a także strzegący tych piramid Sfinks w Gizie (przedmieście Kairu). Najcenniejszymi budowlami sakralnymi są świątynie w Luksorze i Kamaku, a także nekropolie (Teby Zachodnie) w Dolinie Królów (m.in. grobowiec Tutenchamona) i w Dolinie Królowych (grobowiec Nefretete). Ponadto w Aleksandrii wiele zabytków z czasów rzymskich, m.in. amfiteatr, kolumna Pompejusza, katakumby. W Kairze i Aleksandrii znajdują się liczne stare meczety i kościoły koptyjskie. W Kairze warto też zwiedzić Muzeum Egipskie, założone w 1857 roku, którego zbiory obejmują wszystkie fazy cywilizacji dawnego Egiptu od czasów predynastycznych do epoki grecko-rzymskiej.
|
Ciekawe linki
|